हुत्याइदिन्छ स्मरणले कुनै
पुरानो बाटोमा जसरी सरुवात गरिएको थियो
पाइला चाल्न गम्भीर थिएनन
लोलाएको कुनै झार जस्तै अलि अलि
ओइलाएका जस्ता तर पनि उर्जा बढि
फुरुङ्ग परेर निस्किएको बादल पछिको घाम जस्तै।
म भन्छु धर्तीमा टेक्न नसकेर कतिले
अर्कै ग्रहमा पनि टेक्न थालेका छन नि।
ति खुट्टा मात्रले के हुन्थ्यो र
जहाँ उर्जाले सबै थोक भयो।
मेरो पनि पुराना दिनमा यस्तै सम्झना थिए।
पाइला जे भए नि मस्तिष्क हौसिएका हुन्थे।
र कस्तो कस्तो पनि असहज पनि सरल लाग्ने जस्तो।
ति भण्डारमा फलिएका पुराना किताबले
मलाई झस्काउछ त्यो स्मरणले।
........................
जुरुक्क उठेर पाइला नचाले त
उ कता छोडी दिन्छ समयले
नसमाए त नाडीको घडि छोडेर
गइ हाल्छ घामले,
पेटि मै आइपुगेका किरणलाइ
नछोपे त पछ्याउरीले,
एकछिनमा भिजाइ हाल्छ झरीले।
........................
त्यो एउटा नसा मात्र थियो
जो तिमि हेर्दाहेर्दै धुवा जसरी हराउँदै,
टाढा हुनथ्यौ, म सग थोरै धुलो मात्र रहन्थियो
जसको साहारामा अर्को ज्वाला पर्खिन्थे।
उहि हो नभेट्दा न्यास्रो लागे जस्तो
भेटेपछि डराएजस्तो, त्यो नसा मात्र थियो।
.......................
उदन्डित भएर चलाए जस्तो पाखालाइ
उसै गरि चलाउछ मानिसलाई,
यो प्रेम यस्तै हो एकतर्फबाट मात्र खोज्नु
अनुशासनहिन भएर सम्मान चाहानु
बादल भएर उज्यालो खोजी रहनु
.................
घामले बाटो बिर्सिदैन कहिले
जुनले दिन बिर्सिदैन कहिले
त्यहि सम्झेर म हातमा दियो र अर्ग
लिएर पुर्णिामाको बाटो हिडिरेहेको
अध्यारो देखी डर भएर हो त?
मलाई बल्न रमाइलो लाग्छ नि त
अरुलाइ उज्यालो बनाउन।
मधुरो बत्ति मुनिको मुस्कान
साच्न किन मन पर्दैन र साझलाइ
दियोघरको दियो बाट तप्किएको अर्ग
हेर्न आखालाई।
..................
उनिहरुले केहि देखाएका छैन
उनिहरु आफ्नै-आफ्नै अवस्थामा अडिग छन
आकाश निलो रङ्गमा
पहाड उस्को अडेसमा
बतास बायुमन्डलमा
बिजुलीको तार खम्बामा
धानका बाला खेतमा
त्यहि भएर सुन्दर छन, शान्त छन
र सुहाउदा छ्न, लोभलाग्दा छन।
..........................
यो समयमात्र गुमाएको हो
मैले तिमि गुमाएको छैन र तिमिले मलाई,
यो बर्शात हो यसरि नि बग्नु पर्छ,
साना-ठुला छहारा बनेर
संगै लादै फोहोर र हिलोहरु
भोलि त्यहि बाटो हिड्नु छ भने।
पखाल्नु त पर्छ गोरेटाहरु
तिमिलाइ थाहा छ..
मैले ति बाटाहरुमा सबैभन्दा बढी तिमिलाइ खोजे
सिमसिम पानी परेको बेला
पातबाट तप्किएका शितहरुले परेली पखाल्दै
समात्दै झरेका लहराहरु तिम्रो देब्रे हात सम्झेर
मैले गुमाएको छैन,बोटबाट झरेको फल जस्तैमात्र हो।
कसैको पासमा झरेरै पुगेको छ।
कुलो जस्तै कहि कतै बगेरै पुगेको छ।
मैले हराएको छैन त्यो मन
कहि नअल्झिएर भिरालो बनेर मरुभूममा
बालुवा जस्तै तातिएको छ।
...........................
खाली पन्ना शब्द जो बाकि छन
अर्थ बिनाका, अर्थ बिना नै जिवन चल्छ,
जहाँ बाच्नु पर्ने हो, उभिनु पर्ने रुख सरह तर,
एकदम चन्चल हाँगाका बतासिला पातहरु भएर।
बोट नै त हुन कसरी यहि मौसमहरु जस्तै
झर्नु, बड्नु, ओइलाउनु, नाङ्गिनु, चिसिनु,
अन्तमा माटो मै मिलेर मल नै हुनु।
बाच्नु त किन छैन, किरा लाइ किरा जस्तै
मकै मै टासिएर, जमिन नै बिगारेर,
यि शब्द लेख्नु छ खालि पन्ना मा
नबुज्ने गरि कसैले पनि,
सबैले बुझेर, उहि भए त राम्रो हुन्छ नि देशको आकाशपनि।
कोहि-कोहि मात्र नाम कमाउछ,
जस्तो सबैभन्दा अग्लो हिमाल,
सबै भन्दा अग्लो झरना, ठुलो गहिरो ताल
गहिराई मै पुगेर, सायद व्यबहारले अग्लिएर
कोहि-कोहि मात्र खाली पन्नामा न मेटिने गरि
अटाउछन र आखामा, मस्तिष्क र हृदयमा
बसिरह्न्छन, स्थाइ-स्थाइ भएर।
........................
यो समय हो....
यो पनि बितेर जान्छ।
अचम्म हुन्छ भन्थिए मध्यरातमा
पर्खिरहे,
मुलढोकाबाट आएको अँध्यारो
जस्केलोको बाटो भएर जान्छ,
अग्यानोमा आगो भरभराउछ
फेरि त्यहि घामले जिस्काउछ।
शिरमा हात राखेर आकाश हेर्दै
अनि कहिले नाडी छाम्दै।
फेरि त्यहि अर्को हिउँद ठिराउँछ।
बोट नाङिन्छ, काग र कोहिली
फर्किएर फेरि त्यही नयाँ ऋतु फर्काउछँ।
यति भित्र नै हो जिन्दगि
अनेक-अनेक जिवन यो पृथ्वीले हुर्काउछ।
........................
म जलिरहेछु खडेरीको डडेलो सरि
कसैले थाहा नपाउदै जोसि दिएछ
सल्किएको सलाइको काटीबाट
एक बिटो खरमा एउटा झिल्को जलन
आगोलाई काट्न आगो नै चाहिन्छ र??
म प्यासी छु रापले, मलाई बुजाउन
छाल चाहिन्छ, आधी चाहिन्छ।
फुत्त फाली दिएको रोड छेउको
कुनै कन्टेनरमा बेहाल भएर
जसरी कच्रा सडिरेहेको हुन्छ आफ्नै हालमा
त्यहि माथी उडिरहेछु म आफ्नै चालमा।
.............................
न म सग केही थियो
न मैले केही चाहेको नै अनौठो।
एउटा बन्द कोठोमा थुनिए जस्तै
अध्यारोमा रुमलिएको जस्तै
मलाई खुल्ला आगन चाहिएको थियो।
सहि र गलत छुटाउने केही साहस नै छैन
मैले सबै गल्ति नै गर्दै थिए।
या केही प्रतिशत बुज्दै थिए
दृष्टि तिम्रो धेरै गहिरो।
.......................
म पागल भएकी थिए
त्यहि निर्दोषपन देखेर
आफ्नै टाट्नोमा बाधेका
केही पठेक्रा जस्तै अबोध
निरीह तिमि हौ
अनि म तिम्रो गोठालो।
बाँसको मीठो घाँस लाई
मिठ्याउदै बुजोसंगै
खोजी रहे जस्तो त्यहि
गोठालोलाई,
नदेख्दा निस्ताए जस्तो
म पागल भएकी थिए
त्यहि न्यास्रोपन देखेर।
.............................
पर्खिएर नाङ्गो रुखमा
एक्लै गोत्लिरहेको छ एउटा श्वास।
उड्ने साहास नभएको होइन तर
बिना दिशा भौतारिनु हराउनु जस्तै हो।
एक्लै टोलाइरहेछ एउटा आट।
मलाई थाहा छ उ जिउदै छ
बेला-बेला छट्पटाइरहेछ
तप्प पानी झर्दा सरिङ्ग भइरहेछ।
थाहा नै नपाई समय कटाइरहेछ
बिलाइरहेछ,हेरि रहेछ आकाश।
.....................................
आवोस नआओस मतलब नभइ
पर्खी रहे जस्तो चौतारिमा
उनि हिड्ने बाटो त यहि नै हो
त्यहि रहे जस्तो परेलीमा।
मस्त छु तिम्रो छाया सम्झिदै
बसि रहे जस्तो पासमा।
लिइ रहेछु आन्नद स्मरणको
तिमि यहि भए जस्तो आङ्गालोमा।
........
मैले ठ्याक्कै सोचे जस्तो भएन यो रात।
जस्तो कि त्यो चौगारो मुन्तिरको सानो आठोमा
बेलिएर गएको काक्राको थाङ्रा राम्रोसग देखियोस।
त्यहाँ छेपारो हिडिरहोस, कुनै खाटमा बसेर म हेरि रहु
झसङ्ग- झसङ्ग आवाज आइ रहोस म झस्किरहु!
तर त्यो भएन..अहिले सुनसान छ आगन।
उग्राइरहेछ गोठ, खाली छ टाट्नो
बसेर हेरि रहेका छ्न ताराहरु मेरै घरको छाना तिर,
म डराइरहेछु, नाङ्गीएको कालो रुख देखेर।
..................
भोलि हामीले मौसम अनुशार चराले
जस्तो पत्घर र छेस्काहरु बोकेर
घर बनाउनु पर्छ, माकुराले जस्तै
जहाँ छु त्यहि जालो बनाउनु पर्छ
माझीले जस्तै बल्छी थापी रहनु पर्छ।
कुलो कटाइ रहनु पर्छ।
रुख रोपि रहनु पर्छ, अनि मात्र बाच्न सकिन्छ।
बच्चाजस्तो ज्ञानि हुन पर्छ
आमाजस्तो सहनशिल हुन पर्छ
बुबाजस्तो कर्मशिल हुनुपर्छ
हिमाल जस्तो अटल र
प्रकृतीजस्तो बिबेकशिल हुनुपर्छ
जतिमा नि सन्तोष लिन सक्नुपर्छ,अनि मात्र बाच्न सकिन्छ।
.......................................
पातलो पानीको पर्दामा
तैरीरहेको माछाभन्दा सुन्दर
छ तिम्रो चिसो हेराइ
तिम्रो छुवाइ महसुस गर्न पोखरीमा
हरेक साझ डुब्दै गरेको घामको
छाया मेरै खुट्टामा पर्ने गरि डुबाउँछु
मुलायम लाग्छ तिम्रो शरीर
निलो दहमा सर्बाङग नाची रहदा
तिमी भन्दा सुन्दर न आकाश लाग्छ
न डुबि रहेको घाम।
मलाई सधै ढुक्क छ
मसग एकजोर पखेटा छ भन्छ चराले।
यिनै एकजोर हुन जसले
पतै नपाई मौसम फेरिदिन्छ्न।
ऋतु फेरिदै गरेको खबर दिन्छन।
सोही अनुशार फुल फुलिदिन्छन।
झरना, खोलाले गितको भाका फेर्छन।
उसलाई काफल पाकेको कसरी थाहा हुन्छ?
सायद उसग बिशिस्ट हेराइ हुनुपर्छ
रात परेको थाहा हुन्छ
सायद उसका बालबच्चा हुनु पर्छ।
उसले मुखमा केही बोकेको र उडेको छ
सायद त्यो माया हुनु पर्छ।
..............................
सारा समय अरु मसँग बिताउन
उ अहिले निदाएको छ,
सपनामा सायद उ आकाश देख्छ होला
अनि चम्किलो जुन देख्छ,
बाँकि सपना मसग हेर्नू छ पछि
उ अहिले सुस्ताएको छ।
तिमी रिसाउछौ, मलाई हप्काउछौ
म आँखा बन्दमा नि तिमिलाइ फकाउछु
हिजो त आयौ, फेरि हरायौ, खोजिरहे अङ्गालोमा
धेरै दिन भयो तिमी यसरी नै मलाइ जिस्काउछौ।
....................................
जब कलम,कलम होइन बारुद बनेर चल्नेछन।
तब बिनाशाका ज्वालाहरु उड्नेछन।
चिसा हिमालहरुपनि पग्लन थाल्नेछ्न।
जब समुद्रहरु हलचल गर्नेछ्न
तब अन्जान किनाराहरु संगै-संगै हिड्नेछ्न।
....................................
उडेसरि बाफ कपबाट तिम्रो मुहारमा
अशिलो प्रेम उडिरहेछ,भिजी रहेछु म
सहि गलत मलाई केही थाहा छैन
तिमी छहारी बनी रहेछौ,म शितल लिइरहेछु।
मैले महसुस नै नगरेको खुशी
तिम्रो अनुहारमा म देखि रहेछु
कस्तो सुहाइ रहेछ मुस्कान,साझ र जुन सरि
तिमी मुस्कुराइ रहेछौ म ढुकढुक भइ रहेछु।
तिमी भन्छौ म सुन्छु,मेरो श्वास मलाइ अठ्याउछ
बोल्नै लाग्दा, शब्द-शब्द होइन बाफ वनेर फैलिन्छ।
म अनुभव मात्र गर्छु, यो पल मेरो बसन्तको महान
पर्खाइ हो, तिम्रो जीवन मेरो,बिल्कुल मेरै भोगाइ हो।
.........................................
तिमिलाइ कस्तो छ म त सन्चै छु
आजभोलि भन्छ जुन मलाई,
हुन पनि यी दिनहरुमा बोल्ने भनेको
हामी दुई मात्र हौ, चम्किला खबरहरु जहिले
मेरो घर को आगनमा मोति झै बर्साओस
भनेर, म नि उतर दिन्छ, हो! मपनि ठिक छु
तिमी आए देखी, तिमिले मुटु झलाए देखि म
तातो अनि अनि त्यहि तापले अलि-अलि छोएको
रबर जस्तै नरम छु।
................................
मुटु बाट सुस्त आवाजहरु जसरी आउँछ
ढुक-ढुक, ढुक-ढुक, उहीँ तालमा
हामी नाचिरहेका हुन्छौ कुनै आँगनिमा।
....................................
साच्चै उसै गरि माया गर्छौ अझै
तिमी तिम्रो बिरालोलाई, जसरि
तिम्रो छेउमा पहिलो पटक पुग्दा
अरुलाइ वास्ता नगरि उसका कहानी सुनाएको
थियौ। मलाई नि लाग्या थियो
तिमी जनावरलाई त यस्तो ख्याल दिन्छौ भने
मान्छेको अवस्था के होला!!
तिम्रो खबर अहिले कस्तो छ अनि तिम्रो बिरालोको??
.........................................
म आफुलाइ जिउदो ठानी रहेकी छु
म आफुलाइ आफू बिल्कुल आफै मानी रहेछु
किनभने म भित्र भएको तिमी,
हरेक तवरबाट निस्कियौ
तप्प- तप्प आखाबाट,भारी हृदयबाट
तिमी हरेक पत्रबाट बाहिरियौ
जब तिमी
पुर्णिामाको तातोरातबाट,
औशिको शितल रात भयौ।
.................................
मैले आफुलाइ एक्लो कोठामा
सिरानी भिजाउदै कमजोर बनाउनु छ भने
म केही डराएको छैन एक्लो हुनुसग
म आफैलाई मन पराउन थालीसके।
तिम्रो स्मरण खोइ बिराउन थालिसके
म आफू आफैलाइ जुन जस्तो लाग्छ..
अध्यारोमा नि सुन्दर देखिने तारा जस्तो लाग्छ
मलाई केही मतलब छैन
म आफू आफैलाई संसार सारा जस्तो लाग्छ।
...............................
उडेर खोइ कहाँ पुग्छ र पत्थर
उहीँ जमिनलाई नै चुम्ने हो
बसेर पातमा शीत कहाँ जान्छ र
उहीँ घामसँग मिल्ने न हो।
बहकिएर नदि डुल्छ एक्छिन बर्खामा
बगाएर आधी मुस्किल बनाउछ आफैमाथी
एकछिन भौतारीने हो,
कहाँ जान्छ र बाटो,फर्किएर सुरुवातमै
आउने न हो।
............................
तिम्रो हेराइले भरिलो आखा नसालु बनाउन सक्छ
तिम्रो मुस्कानले कसैको ओठमा दियो जलाउन सक्छ।
सबै सबै त कहाँ सोचेको जस्तो हुन्छ र पृय!
तिम्रो आवाजले मात्रपनि कसैको आशा पलाउन सक्छ।
...........................
यि दिनहरुमा नचिनेको मान्छेले प्रशंशा गरे जस्तो
कहिले अनुभव नगरेको न्यानो हावाले छोए जस्तो
कहिले नहराएको कुनै तस्बिर हेरेर हराए जस्तो
कहिले नसुनेका आवाजले नरम-नरम कानमा गुनगुनाए जस्तो
खोइ के भएको छ, मनभरी शब्द आएपनि मिलाउन नआए जस्तो भएको छ।
कहिले न भेटाए पनि तिमि मेरै छेउमा भएको जस्तो भएको छ।
.....................................
ठिक्क परेको झोला घर जानलाइ।
अहिले उ थन्किएर बसेको छ एककुनामा
कति सपनाहरु चाङ्ग लगाएर बन्द गरिएको छ
बस्दा-बस्दै थकित भएर अडेस लागेको छ भित्तामा।
एउटा च्यान अर्को च्यानसग मज्जाले मिलेको छ।
के बात मारी रहन्छन् , सपनाहरु बाडीरहन्छ्न
उ भित्र भएका चिजहरु,
दिन गन्दै बसिरहन्छ्न
रङ्ग-रङ्गका सलहरु,शर्टहरु, कमिजहरु।
उस्ले एउटा गोजिमा कसैको तस्बिर लुकाएको छ।
उ त्यसलाइ प्रेम भन्छ, उ त्यसलाई सन्सार मान्छ
त्यहि भरमा मात्र उ बसेको छ त्यो अध्यारो कुनामा
किनभने उसले एउटा गोजिमा सन्सार आड्याएको छ।
.................................................
यहाँ छ्न केहि शब्दहरु
कसैको मनमा मिठो संगीत
उद्गम गराउने प्रवृत्तिका
यहा बाँकी छन केहि प्रेमहरु
कसैको जिवन सार्थक बनाउने प्रवृत्तिका
फुलको सुबास जिवन्त छ,
त्यो हेराइ अझ याद छ,
बेहोसिमा सुन्यता र
होसको धारिलो र समझदार भएर बोलेका
अप्रत्याशित प्रशंसा अझै गुन्जिरेहेका छ्न
प्रत्येक पाइलाहरु बिराएका बारका
दिन डल्दै गर्दा उदाएका साझसम्मका
चुपचाप र रिसालु,नसालु आखाँहरु अझै
कतैबाट हेरिरहेका छ्न।
कुरिरहेका छ्न केहि तस्बिरहरु तिनै छुवाइका लागी
आशत्त छ्न कानहरु तिनै महान प्रशंसा सुन्नका लागी।
.......................................
मुठ्ठी बन्द गरेर, आँखा खुल्ला गरेर
रमाउछ झरि म माथि
फोका बनेर नाच्दछ खुशी छानामाथी
ओशिलो आगन टोलाउछ
रिसाएको बायुमण्डल स्वास लिन्छ बिजुलीको तारमाथि।
........................
बाझो खेतमा केहि फलाउने खालका
कविता लेख्नुपर्छ नि,
छुट्टै तरिकाले बिरोध गर्नपर्छ
पहिले आफ्नु कर्तव्य पुरा गरेर
मात्र अधिकार खोज्नुपर्छ
सिसामा कुहिरो लागी रहेको बेला
बाहिर सबै तिरिमिरी मात्र देखिन्छ
पहिले चस्मा सफा गरेर अनि मात्र हेर्नुपर्छ।
.........................................
उनिहरुको यात्रा पनि तिनै मखमल मै
सिमित हुनेछन, बस!अहिले केहि बेर
कालोपत्रेमा घिसृएका मात्र हुन।
रफ्तार! समय संगै देख्नेछ्न रुख,पात
मौन आकाशहरुले,
थोत्रो जुत्ताको कुदेको चिल्लो पालिस
आत्तिन पाउदिदैनन कहिल्यै छेउमा
लहर बनेर बसेका बिजुलीका पोलहरु।
उनिहरुको यात्रा पनि तिनै आलीशानको
ब्याथाको लागि हो।
........................
न आलि नागेर छिचोल्न सकिन्छ काल्नाहरु
न थुप्रो बनेर झाटेको धान जसरी खला मै रहन
जिवन त उहि बत्ताउदा उडेर आलि निर पुगेको
फुस्रो भुस जस्तै पो हुदो रहेछ, बाल्नमात्र काम लाग्ने।
................................
मेरो अनुहारमा लागेको चोट बेस्सरी
दुखे पछि, मैले थाहा पाए म जिउदै छु।
मेरो शरिर कम्पन भइ रहदा मैले महसुस
गरे पृथ्वी घुमी रहेको छ,र म बाचिरहेकी छु।
..................
पतिङ्घर हरु हावा आए पछि
आफै उडेर जान्छन् , एक ठाउँबाट अर्को तिर
घिशृन्छन,छिद्रा- छिद्रा भएर प्वाल पर्छन
अनि अन्तिममा बिलाउछन।
हावा जता चल्छ उतै बहने हो बास
जति नि अग्लो छु भने नि।
बिलाउछ कुहिरो भने पक्का त्यो पानी नि हुने हो।
....................................
समयको अन्तरालमा पनि,
स्थिर आकाश जस्तै,
दिमागमा लुकेका कोमलता,
आँखाको आँधीमा पनि,
स्मृति सुन्दर देखिन्छ जब त्यसले हृदय छुन्छ।
...................................
भोली हामिले बोल्न बिर्सियौ भने
हाम्रो लागी कस्ले बोलि दिन्छ?
भोली हामीले बाटो भुल्यौ भने
देब्रे हातको औला दाहिने हातले समातेर कस्ले पुर्याउछ।
मेरो हात तपाईंको औलाबाट बिस्तारै छुट्टीदै छ।
हाम्रा बोलि पातलिदै छ्न।
......................................
एउटा घडेरी जस्मा मायाको डोरोले
कसिएको सानो झुपडी बनेको थियो।
त्यसमा अहिले कागभलायो उम्रेको छ।
झुपडिको अस्तित्व नै छैन, घास उम्रेको छ।
मायाका कसमहरु पनि कस्ता-कस्ता हनिकारक पो हुँदा रहेछन,
मानिसहरु छुट्टीदा रहेछन घर हरु भत्किन्छन।
त्यहि भएर मैले नि कागभलायोसग मित लगाएर आए।
..............................................
आकाश सेता धर्शाहरुले दिन निर्धारण गर्छन।
हामिसग अरु खासै नौलो उपाया छैन
घामका किरणहरुले समय बताउदछन।
चराहरुले मौसमको नौलोपन पत्ता लगाउछन।
फुलहरुले चाडपर्ब बोलाउदछन
हामिसग नौलो किसिमको बिज्ञता छ।
मानिसका बोलि र बास्नाहरुले अनुहार चिनाउँदछन।
बारिमा फुलेका, लहरिएका बालिनालिले लगन बोलाउँदछन।
मनका बोलिहरुले स्नेह आफ्नुपनका भाका गाउदछ्न।
............................................
हाम्रो बाटो उकालो छ
त्यस्तो बाटो हिडेर
आफुले चाहेको गन्तब्यमा
आफ्नैलागि पुग्यौ भने
कति सुबिस्ता छ,
गौरव लाग्छ नि आरोह सम्झेर आफैलाइ
अनि ति माटा र ढुङ्गाहरुले
गरेको स्वागत र बिदाइको क्षण
उहाँका हावाहरुले दिने शितलता
अनुहारमा ओबाएका पसिनाका राता गाला
घरहरुको आफ्नुपन, आमाका हातका ढाप
बुबाको टिलपिल आखाका सपाना,
हातले समाएर अङ्गाल्ने हाम्रो स्नेहको
मिठास सबै-सबै तिनै पाहिलाहरुले बोकेर हिडेका छन।
.........................................
बज्यो मोति घसृदा झै
मोति झर्छ भनेर सुनेको दिन
मैले तिम्रो मुस्कान खोजेकि थिए।
तारा सरि मानेको छ, तिमि आकाशमा
तारापनि झर्छ रे, तिमि झर्यौ भने
म थापौला अञ्जुली
उ झर्छ भनेर सुनेको क्षण
रातदिन मैले पर्खेकि थिए।
ओठ नै नबोलेपछि के अर्थ हुन्थियो र?
तर तिम्रा आखा,मसग मिलेको दिन
तिमि मलाई हेरेर टोलाएको दिन
मैले सबै कुरा बुझेकि थिए।
.......................................
मलाई पर्खाइ थाहा छ
अनि तपाईंलाइ ऋतु
आउनु हुन्छ आरुचाका मुनाहरुमा
खबर लिएर
छानामाथि कहिले झरि लिएर।
मैले काफल पाकेको झ्यालबाट थाहा पाउछु
जब तपाईं आउनुहुन्छ मिठो आवाज लिएर।
म आकाशभरि तारा र एउटा मात्र जुनसँग हुन्छु।
तपाईं आउनुहुन्छ सारा फुलका गुच्छा लिएर ,
बिपरित उदाएका घामको आकाश लिएर बस्दा
तपाईं आउनुहुन्छ सारा-सारा उज्यालो लिएर।
मैले हराएको छैन, यो केवल बोटबाट झरेको फल जस्तै छ।
कसैको पास आएको छ।
कुलो जस्तै, यो कतै पुगेको छ।
मैले त्यो तिम्रो मन कतै हराएको छैन
मरुभूमिमा कतै तड्पिएर
त्यो बालुवा जस्तै तातिइएको छ।
.......................................
म रोडमा गएको बेला
रोडले मलाई डोराएर कहाँ-कहाँ लग्यो।
भितामा उमृएका अमलाका बोटमा
कहिले छेउको बिजुलिको तारमा
निलो भएर फुलेका शिरिशका फुलमा
उस्तै सुगन्ध आउछ माटोको पनि
पहिलो पटक खडेरिमा पानीले भेटे जस्तो
हावाले उडाएर उसलाई संगै मलाई कता-कता लग्यो।
मलाई नै पर्खिएको थियो कि त्यो टिम्बुरले
मसिनो स्पर्शमा अड्किएको स्वास
पातहरुले सायद तिम्रै छेउमा लग्यो।
म सग मेरो शरिर सहयात्रि थियो।
आफैलाइ औलाले पकृएर
पैनिको पानीमा कागजको नाउ जस्तै बनि
समथर वग्दै-बग्दै टाढाको किनारा छेउमा लग्यो।
मैले सानो गोरेटो मात्र देखेको थियो
फराकिलो बाटोले मलाई कहाँ-कहाँ लग्यो।
.................................
म उस्तै हुन्छु तपाईं हुँदा
जो बर्सातमा पानी भेट्दा रुखहरु हुन्छन।
रस भेटदा भमराहरु लाटिन्छन,
गुड भेट्दा चराहरु कोरलिन्छन
म उस्तै नै हुन्छु तपाईं भेट्दा।
मलाई लाग्छ मेरो स्वास,
अब सामान्य छैन,
मेरो मुटु अब ठाउमा छैन
जब तपाईं एक नजरले नै मलाई हेर्नु हुन्छ।
..........................................
को छ र तिमि छैनौ भने
रात सग तारा छैन भने।
आउछ्न जान्छ्न त्यो चौतारी लाइ सधै न्यास्रो हो
को छ र त्यहाँ बरपिपल छैन भने।
उ फुलेर बस्छ बोटभरि सजिएर गुलाब
को छर हेर्न आउने भमरा छैन भने।
......................................
शब्द के भन्यौ मैले बिर्से
के गर्छौ त्यो मात्र याद हुनेछ
जसरि बिहानै हेर्छौ आकाश के गर्छ
बर्सात या खडेरिले स्वगत गर्छ।
मौन उ हेरक चिज गर्ने हिम्मत गर्छ
नबोलेरै कतै उठिबास बनाउने साहस गर्छ,
डर कसैको होर, न बदला नै हो
एक-एक दिनको मेहेनेतको फल
उ यसैगरि प्रस्तुत गर्छ।
................................
एउटा एक्लो हरियो रुख रोडका
बिचमा उभिएर हरेक क्रियाकलाप हेर्छ।
सबथोक उसैले सहनु पर्छ, जस्तो कि घामपानी
चिसोतातो,समय पुगेर कुनै मौसममा खस्नुको पिडा त छ
अर्को मौसममा जन्मिदाको प्रसब उस्तै।
अहिले उहि मात्र उभिएको छ सहरको हरियो रुख।
कुनै सङ्गित जसरि उसैको कान मात्र सुनेनी गित जस्तो
बाटो सुनसान हुँदा त निर्धक्क नाच्दो रहेछ उस्को जिउ
जमिन उसैको लागी मात्र भएपछि त खुशीले फाल्दो रैछ सुबास।
पातमा मुटु लिएर हिडिरहन्छ सेकेन्ड काटा जस्तै,
........................
हामिले किनारामा पैतालाका छाप त बनायौ।
त्यो पानीले निकै मेहेनतले बनाएको बालुवामाथि।
हामीले आफ्नु दुख मेट्नलाइ उमाथि कति रमायौ।
हामीलाई कति मनपर्यो किनाराका चिल्ला ढुङ्गा
झन दर्शनढुङ्गा अध्यारोमा रगेटेर बाल्नलाइ
दुइवटा हात मै बोकेर आयौं ,
उसको सङर्शमा हामि कति हो कति खुशी भयौं।
..........................................
म.....
हिमाल जस्तै अटल भएर स्वत हर मौसम
कुरि रहेकि हुनेछ,
एउटा तस्वीर र केहि यादहरुसग बिलाइरहेकि हुनेछु
छहारी जस्तो शितल मानेर झकाइ रहेकी हुनेछु।
सपनीमा भए नि तिमिलाइ छोइ रहेकी हुनेछ,
नबिउझाउन साउती गरे नि, चिसा पाइली छोडी दिनु
म चाल पाइरहेकि हुनेछु,
तिमि भन्दा अरुबारे सोच गर्न मन पनि लाग्नेछ छैन होला
तिमिलाइ कस्तो लाग्छ इशारा दिनु
पर पुगेर फर्की हेर्नु तिमि सबभन्दा ज्ञानि मानेर
म मुस्कुराइरहेकी हुनेछु
तिमि जाने बेलामा मलाई भन्नु
नत्र म अन्जान जस्तो पर्खिरहेकि हुनेछु।
बुबाले कति मेहेनेतले रङ्गाउनु भएको थियो चिना।
पल्स्टिक नै छिचोलेर उहि माथि दर्किएछ पानी।।
रङ्ग नै पोतिएर एकै ठाउँ भएछन अक्षर
लाग्या थियो निकै आफैसँग रिसाउनु हुन्छ
छेउछाउमा भएकाहरुसँग अझ धेरै
त्यस्तो त केहि भएन
पछुतो मान्दै चुप लागेर थाल्नु भयो
नयाँ चिना बनाउन।
हामिले भन्यौ हामि भए हल्लिखल्लि कत्रो हुन्थ्यो
पुरैले थाहा पाउथ्यो आफ्नै कारण भएको गल्तीमा
अरुले कति गालि खान्थ्यो।
........................................
पोख्न धेरै रहर रहेछ आकाशलाई
त्यहि भएर पोखि रह्न्छ
हरियो धान माथी पानी
धानलाइ कुट्यो
अनि मलाई नि कुट्यो
धान त कति खुशी हुन्छ नि
मलाई पो चिसो लाउँछ त
अरुलाइ पनि छोड्दैन हो
भिज्नु त मेरै रोजइ हो
यो समय नि कस्तो छ भने,
नाक बग्यो भने मात्र
कस्तो-कस्तो हल्ला पो आउछ त
रुघा लाग्यो भने, खोइ तिरस्कार पो पाउछ त
हो त्यस्तै बाताबरण अहिले भएको छ
यस्तो सार्हो प्रचार कुन माध्यमले पो फैलाउँछ त।
...............................
धुवाँ उडि रहेछ
त्यो तिम्रो यादको बास्न यहाँ।
कुहिरो सरि पातलिएर
पातमा झर्न लागेको छ
मेरो आखाबाट यहाँ।
तप्प-तप्प मेरो अञ्जुलीमा
दिमाग धड्किएर झरेको
त्यो रातो रगत तर मुटुले न्यानो
बनाएको छ यहाँ।
..........................
त्यसतै
रुखको टुप्पामा पुगेको अन्तिम घाम
पश्चिम पट्टी क्षितिजमा अडेसलागेर
सुस्तरि-सुस्तरि हराउँछ,
चुपचाप आफ्नै गुडमा।
हरेक अवस्था हेरेर बिदा भयो आज
कसैको घर हेर्छ छानाबाट
आँगन नियालेको बिजुलिको तारबाट
अब उसलाइ बोलायो बोलीले
रातो-रातो आकाश भएको साझमा।
जस्तै..
म हेर्दै थिए
उसलाइ थाहा छैन।
..............................
कुनै सुगन्धले बेला कतै पुराउँछ
अनायासै मनको बाटोबाट टालिन लागेको,
सहरमा पुर्याउछ,कुनै घरमा पुर्याउँछ।
आफै खाटमा बसेको बेला सपनाले
त्यो दराजको च्यातनै लागेको कागजमा
कोरिएको अग्लो सिढि नजिकै पुराउँछ।
उक्लिनकै लागि मात्र कोरिन्छन सिढि
हात सामातेरै बेला-बेला खुड्किलोको
पुच्छारतिर पुराउँछ।
............................
तिमि त्यसरि नि आउनु
जसरी आरुचाको बोटमा बसन्त आउछ.
त्यसरि नि मौन बनाउनु
जसरि शिशिरले पहाडलाई गराउछ।
.....................................
असिना त्यहि साल पर्छ
जुन साल बाली सबभन्दा राम्रो हुन्छ
खोइ किन हो कुन्नि उसलाई पनि आरिस लाग्छ।
.........................
सकियो उस्को काम चुच्चोबाट पत्र
आँगनमा फालिदिएपछि
अरु त पत्र खोल्न समय लाग्छ।
त्यहाँ भित्र पोतिएका रङ्गहरु सम्झिन
निकै बेर घोत्लिनु पर्छ,
हराएका रङ्गहरु झन खोज्नै पर्छ।
............................
चुलोको कालो निधारमा टिका बनाएर
एउटा कराइ जुठेन्नासम्म पुग्यो।
नजर लाग्ला भनेर हो दलिएको कालो?
हो पनि उसलाइ केहि भए
अनेकले भोक साच्नु पर्छ
मैले सोधे,:यो अन्धकार(कालो)को अर्थ के हुन्छ?
उ अर्को पट्टी फर्किएर मुस्कुराउदै भन्छ
आफ्नो जिम्मेवारी पुरा गर्दा येस्तै बन्न पर्छ।
........................
केहि नसाहरु पुरानै ठाउँमा भेट्छन
अव छेउको गितारको केहि तारहरु बज्छन
तब मनमा नि एककिसिमकोस संगीत बज्न थाल्छ।
बिश्वास लाग्दैन? मलाई पनि लाग्दैन,
त्यसो भए तिमि मसँग किन गाउँछौ र?
हामि एउटै ध्रुवका चुम्बकीय शक्ति हौ भने
किन नजिक नजिक आउँछौ र?
जब तिमि आउछौ, खडेरीमा बर्सात भए जस्तो
पग्लिरहेको मैन निभाए जस्तो।
आगोलाइ बाल्न
स्वासको सुस्त संगीत गुनगुनाए जस्तो,
होइन भने यि सब सस्तो क्षण लागि किन धाउछौ र?
............................
आजको रात यि ताराहरु बिचबाट
एउटा जुन छुदै छु म।
मेरो स्पर्श अलग होस,
उसको उज्यालो स्थाइहोस।
म केहि किरणहरु आज जुनसग,
साट्न चाहान्छु,
यो आकाश मुनि आँगनिबाट
मुठ्ठीमा केहि मोतीहरु बोकेर
उसको ओठमा छर्न चाहान्छु,
म भन्दिन मधुरा भए परेलिहरु
अध्यारोलाई नि साचेको त प्रकाश उसले।
म आज
पानस मुनि पनि उज्यालो नै भएर बाच्न चाहान्छु।
......
तिमिहरु जस्तैले हो उसलाई कठोर बनाउने।
तिमिहरु जस्तैले हो उसलाई निर्दो बनाउने
तिमिहरु जस्तैले हो उसलाई चोर र अपराधी बनाउने।
तिमिहरु अरुको त्यसै आउछ भन्छौ र
आफ्नुमा दातबाट पसिना काढ्छौ
तिमिहरुको भ्रष्टाचारि दिमाग हरेक व्यबहारमा छ
हरेकको समय चोर्छौ, हरेकलाइ पर्खाउछौ
सबभन्दा ठुला चोर त तिमिहरु हौ।
आफ्नु अनुहार हेर!!
........................
आउछ नि
पात भएर गएको बतास भएर आउछ।
बाफ भएर गएको पानी भएर आउछ।
थोपा भएर गएको समुन्द्र भएर आउछ।
...................
छुट्दै कति पाइलाहरु
औलाहरु, बोलिहरु,
शिखरहरु त छुट्छन भने।
हावाहरु फेरिन त केहिले छुट्छन
छुटेका अनुहारलाई फुर्सदमा जोडौला
चिन्ता नगर!!
.................
रुखको टुप्पोको हागाबाट तप्किएको तप्लेनिका
सुस्त, रुखा, मिठा खबरहरु फेदको पातले नसुनि
छुट्टीएर, चुट्टिएर जान पनि मिल्दैन।
.....................
भन्न त भन्छौ स्वतन्त्र छु
खुल्ला चरा जस्तै आकाशमा
तर खोइ के ले हो
सुगा जसरी पिजडा भित्र कैद गरि दिएको छ।
न ठ्याक्कै उच्चारण गर्न सक्नु
न आफै केहि बनाउन सक्नु।
कोइ बोल्छ त्यहि दोहोराइ रहनु।
........................
मेरो वरिपरि पानीका तप्लेनिहरु
तप्प-तप्प झरि रहेका छन।
त्यो छानोको खर देखि भुइसम्मको
समयमा हरेक पटक उनिहरुले आफ्ना
रहरहरु माटो सग मिसाइसकेका छन।
.............................
तिम्रो पिडामा कति पनि रुदैनन
गम्भिर नबन।
बरु मैले तिम्रा यि घाटहरुमा
कुनै आशा बिना बिउ पाकेको खबर बोकेर
कुदेको मैले देखेकि छु।
कसैको पत्र बोकेर हिडेको देखेकि छु।
के गरे यिनिहरुले, तिम्रो घरलाई उजाड बनाउन बाहेक।
अब, फेरि यि पिडा बिर्सिएर कौशिमा
कराउदै आउछौ होला नि।
त्यति खुकुलो नि नबन्नु मेरो
घरको बिस्कुन हेरेर...
मेरो हातमा गुलेलि र स-साना ढुङ्गा छन।
............................
पर्खाइको पिडा चौतारीलाइ सुनाउन
मन छ भने,
हेरक दिन उसको काधमा
बसेर प्रेम पत्र पढ्ने बतासहरुका बारे
उसले लेखेका दिक्दारिहरु नि सुनिदिनु त पर्छ नि।
सुन्दरताको बयान फुलका अगाडि बसेर
गर्ने हो भने,
कति कोमल मनले भाचेका उसका
डाक्लाहरुको दुखाइ नि सुनिदिनु त पर्छ नि।
शितले पातलाइ सोध्छ।
तिमिलाई केहि मतलब छैन
मैले छोडेर जादा...?
तिमिजस्ता हजारौं पानीका थोपा
मबाट नै तप्किएर समुन्द्रमा पुगेका छन
तर....
ठिक छ तिमि एउटा थोपाले आफुलाइ
निकै महत्त्वपूर्ण ठान्यौ.
तिम्रोलागी हजारौं थोपाको समुद्र
तर.
म एकथोपा हो, छुट्टै !
म थोपा हो छुट्टै !
.................
दुनियाँमा सबभन्दा सुरक्षित ठाउँ
त्यहि चौगारो हो, जहाँबाट
औशि र पुर्णिामा दुबै राम्रो सग हेर्न सकिन्छ।
डोरिमा झुन्डिएको लुगाका छायाहरुसंगै गफ गरिन्छ।
चिसो बतासले जब अनुहारमा हान्छ तब
कुनै पछ्याउरिमा लुक्न सकिन्छ,
सानो अक्षरको नामसग सबै परिचीत छ्न
जोड-जोडले बोलाउदा आवाज ठोकिन्छ।
त्यहाँ पनि आफ्नै ठुलो नाम सुनिन्छ।
.........................
माग्ने कुरा केहि नभए पछि
मैले एउटा कागज त मागेको हो।
त्यहाँ शब्द नमेटिउन भनेर,
निकै बर्ष पहिले कुनै कागज मै
यहि लेखेर छोडेको रहेछ
"लेखेको कहिले मेटिदैन।"
बोल्ने कुरा केहि नभए पछि
मैले एउटा पत्र त लेखेको हो।
त्यहाँ मेरो मौन आवाजले
मेरो मन जस्तै महसुस गराओस भनेर।
अहिले त बोलि नि सुन्निन
केहि समय अगाडि
त्यहि मनले सोधेको रहेछ।।
"दिल मिलेपछि अरु केहि हुँदैन।"
.....................
मैले केहि नभनि, केहि नगरि
मेरो लागि तिमि भगवान जस्तै हौ।
भनेको थियौ...
भगवान भन्दा माथि अब के हुन्छ
अब तिमिलाइ बिर्सिने काम गर्दै छु।
त्यति छिटो नबोल न आडम्बर छौ भने।
थाहा छैन राम्रो न राम्रो के हो
पाप,,धर्म , भगवानको साहारा नलेउ
तारिफ नै गर्नु छ भने।
.......................
त्यो भन्दा मिठो कविता के हुन सक्छ
सक्छ र?, सपना (मा) देखेर बिपनामा भेट्नु
तर अझ चाडो आएर म पुरा हुन सकिन
न मेरो कबिता,
हुन त म सधै बिगृएको सपनामा बानि परि सकेको
कुनै अवसर थियो, राम्रो सपना देख्नु।
चिसो बतासले छुनु र न्यानो पछ्यारि सार्नु।
सङ्लो पानीमा पौडि खेल्नु, अनि आगोको राप अगाडि बस्नु।
यो मौसम न चाहेको, यो ऋतु यस्तो कठोर नहुने
किन भएको?
यो समय कसैले नचाहेको,
मेरो कबिता पुरा नै नभई तिमि आए जस्तो।
यस्तो कसरि हुन सक्छ।
..............................
माथि आकाशमा उड्ने चरिहरुले
किन घरमा बिस्कुन सुका भनिरह्न्छन?
माथि फर्किएर त्यतै तिर हुइकाएका
ढुङ्गाहरु फोहोर बनेर फेरि
किन यतै तिर फर्किरहन्छन?
हावा आउछ, पत्घर उडाउँछ,
टाढा-टाढा गइसकेका पातहरु फेरि
किन बतास नै बनेर आइरहन्छन?
......................
तिमिले आफैले भन्नु पर्छ
आखासङै बोल्नुपर्छ, नत्र त,
हेर न म आज भोलि हावाको
भाका बुज्न छोडि सके।
पानीको आवाज
महसुस गर्न छोडि सके।
कुनै बेला सुस्तररि
सिमलको भुवालाइ उडाएर लान्थियो
उसैका पातहरुले।
...............
तिमिले त्यसरि नै छुनु
जसरी बलेसिबाट तप्लेनिले
जमिनलाइ तप-तप छोइरहेछ।
तिमि त्यसरि नि बिलाउनु
जसरि खसेर पानीका थोप्लाहरु
खोइ कहाँ हो कहाँ बिलारहेछ।
थोरै चर्किएको थियो त्यो जमिनमा
त्यहिबाट छागो बनेर म भित्र पस्नु
अनि पहिरो बनेर झरिदिनु
जसरि मेरो सिरानिकै मुन्तिरबाट
भिजेका काल्लाहरु लडिरहेछ, झरिरहेछ।
यो मन नबोलि मौन लडिरहेछ, झरिरहेछ।
सुस्ताउदै मधुर आवाजमा
यो अबोधपन, निस्पटलाई झस्काउदै
गिलो माटो बनेर ढुङ्गा संगै फुत्किनु
छताछुल्ल अर्को धर्तिसँग खप्टिनु
जसरी मेरो सपनिमा पनि
तिम्रो याद बोझ बनेर खप्टिरहेछ।
......................
बाटो....
हिड्न चाहान्छौ भने मसग नै हिड्न पर्छ
कसैले नदेखेको बाटो,
त्यहाँबाट कोइ नपुगेको ठाउँमा पुगिन्छ।
कसैले नचिहाएको क्षितिज देखिन्छ।
उहि बाटो हो जहाँबाट झुन्डिएको
थोत्रा आशाका चम्किरहेको किरणहरु भेटिन्छ।
केहि समय नास हुँदैन,केहि गुमाउनु पर्दैन
बस! महसुस गर यि आटहरुको न्यानोपन
उहाँ, कसैले नलेखिएको नयाँ कथा लेखिन्छ।
हिड्न चाहान्छौ भने तिनै हातहरुसंगै हिड्न पर्छ
उहि लाजवाब बाटाहरु भेटिन्छ।
..........................
तिमिले भन्दिनु के कुरा चाहि मन परेको!
कुन मौसम,
बसन्त! गृश्म, बर्सात,सरद, हेमन्त या शिषिर?
सायद यि सबै त हुनु हुन्न मान्छे,
कहि बर्णन गरे अनुसार,
उमेर हुँदै जादा धैर्य हुनु पर्ने मान्छे
चुपचाप हिउँमा बेरिएको शिशिरको रुख जस्तै।
तर किन आँधी ल्याएर,
बाटो धुलाम्मे छ? किन एकनासको हुन्न।
मस्तिष्क जब उमेरमा उमेर पुग्दै जान्छ मान्छे।
हुरि बतास उ हुँदा,
बर्सात अरु कसैले भइदिन पर्ने।
................
म मेरो बच्चाको बारेमा सोच्छु र म आफैं बच्चा सोच्छु।
र मेरी आमाले मलाई बच्चा उहि आशामा सोच्नुभयो
अहिले म सोच्छु
रिरिमको बिहान वा साँझको बीचमा
मलाई लाग्छ म जन्मिएको थिएँ,
म आशाको आशामा जन्मेकि थिएँ।
यहाँ फेरि कसैले सोच्दछ,
म जन्मँदा नि मलाई कत्ति दुःख लागेको थियो।
र म मेरो बच्चाको बारेमा सोच्छु र म आफैलाई बच्चाको रूपमा सोच्दछु।
यो मेरो आमा र मैले सोचेको हुन सक्छ दुबैले
जो नारीले सोच्दछ
मलाई लाग्छ कि म खडा हुन र म मेरै लागि खडा हुनु नै ठूलो छ
म सोच्न को लागी, सोच्नै छोड्छु।,, उफ् !!
........................
हिड्न त म हिड्दिन तर,।..
कथम् कदाचित् कतै पुगें
म तपाईंको मुटुमा पुग्छु।
र रगहरूमा रगत बनेर बग्नेछु।
मनको गमन तपाइँको हो।
जीवन पनि तपाईको हो।
दिमागको चाललाई मेरो नियन्त्रणमा राखेर,
म त्यो गतिलाई छिटो बनाउँछु र छोड्नेछु।
